<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="ZW12n0101"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka, Electronic version, No. 101 关于《<persName>佛</persName>说孝顺子修行成<persName>佛</persName>经》的若干新资料</title> <title xml:lang="zh-Hans">藏外<persName>佛</persName>教文献数位版, No. 101 关于《<persName>佛</persName>说孝顺子修行成<persName>佛</persName>经》的若干新资料</title> <author>方廣锠</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>ZangWai</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">ZW</idno>.<idno type="vol">12</idno>.<idno type="no">101</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">藏外<persName>佛</persName>教文献</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">关于《<persName>佛</persName>说孝顺子修行成<persName>佛</persName>经》的若干新资料</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Fang Guangchang</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">方廣锠大德提供</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【藏外】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB21595"> <charName>CBETA CHARACTER CB21595</charName> <mapping cb:dec="1004635" type="PUA">U+F545B</mapping> <mapping type="unicode">U+24D8F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[病-丙+光]</value></charProp></char> <char xml:id="CB34656"> <charName>CBETA CHARACTER CB34656</charName> <mapping cb:dec="1017696" type="PUA">U+F8760</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[因*页]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2020-10-21"> <name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0421a" n="0421a"/> <lb ed="ZW" n="0421a01"/> <lb ed="ZW" n="0421a02"/> <lb ed="ZW" n="0421a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一、小引</cb:mulu><head>关于《<persName>佛</persName>说孝顺子修行成<persName>佛</persName>经》 <lb ed="ZW" n="0421a04"/>的若干新资料</head> <lb ed="ZW" n="0421a05"/> <lb ed="ZW" n="0421a06"/><byline cb:type="author">方廣锠</byline> <lb ed="ZW" n="0421a07"/> <lb ed="ZW" n="0421a08"/> <lb ed="ZW" n="0421a09"/><p cb:type="head1" xml:id="pZW12p0421a0901">一、小引</p> <lb ed="ZW" n="0421a10"/><p xml:id="pZW12p0421a1001">1988年，笔者曾经撰写《敦煌写经〈<persName>佛</persName>说孝顺子修行 <lb ed="ZW" n="0421a11"/>成<persName>佛</persName>经〉简析》（以下简称《简析》），载于当年《南亚研 <lb ed="ZW" n="0421a12"/>究》第二期。该文录文、考察了收藏在中国<name role="" type="person">国家图书馆</name>的 <lb ed="ZW" n="0421a13"/>敦煌遗书北敦04264号<anchor xml:id="nkr_note_orig_0421001" n="0421001"/>《<persName>佛</persName>说孝顺子修行成<persName>佛</persName>经》（以 <lb ed="ZW" n="0421a14"/>下简称《孝顺子》）残卷。文中提出13条论據，指出该经 <lb ed="ZW" n="0421a15"/>虽然曾被《仁寿录》以下我国历代经录判为伪经，但实际 <lb ed="ZW" n="0421a16"/>是印度<persName>佛</persName>教密教初期根據印度的民间故事改写的<persName>佛</persName>本生故 <lb ed="ZW" n="0421a17"/>事，属于翻译典籍。</p> <lb ed="ZW" n="0421a18"/><p xml:id="pZW12p0421a1801">1988年撰写《简析》时，所发现的有关《孝顺子》的 <lb ed="ZW" n="0421a19"/>资料，仅中国<name role="" type="person">国家图书馆</name>所藏该敦煌遗书。但这幾年随著 <lb ed="ZW" n="0421a20"/>世界各国敦煌遗书的刊佈，随著国际学術交流的发展，发 <lb ed="ZW" n="0421a21"/>现了一些新资料。亦即存于俄罗斯敦煌特藏中的Дх2142 <lb ed="ZW" n="0421a22"/>号与Дх3815号、韩国印本《释迦<persName>如来</persName>十地行录》。本文 <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0422a" n="0422a"/> <lb ed="ZW" n="0422a01"/>拟汇总、介绍关于《孝顺子》的资料。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0422a02"/> <lb ed="ZW" n="0422a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二、关于北敦04264号</cb:mulu><head>二、关于北敦04264号</head> <lb ed="ZW" n="0422a04"/> <lb ed="ZW" n="0422a05"/><p xml:id="pZW12p0422a0501">在此先将北敦04264号再次录文如下。前此的录文， <lb ed="ZW" n="0422a06"/>乃依據缩微胶卷进行。照片有皱蹙之处，有些文字不淸。 <lb ed="ZW" n="0422a07"/>此次则依據原卷录文，订正了前此录文的若干疏漏。</p> <lb ed="ZW" n="0422a08"/> <lb ed="ZW" n="0422a09"/><p cb:type="head2" xml:id="pZW12p0422a0901">〔录文〕</p> <lb ed="ZW" n="0422a10"/> <lb ed="ZW" n="0422a11"/><p xml:id="pZW12p0422a1101">（前残）遇万斧。八坐诸贵为此犊子入议，谏得 <lb ed="ZW" n="0422a12"/>大王。</p> <lb ed="ZW" n="0422a13"/><p xml:id="pZW12p0422a1301">王答诸臣曰<anchor xml:id="nkr_note_orig_0422001" n="0422001"/>：“我今爱敬怜愍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0422002" n="0422002"/>犊子，不可 <lb ed="ZW" n="0422a14"/>思议。若煞此犊子之时，莫在我宫内煞之。我见此 <lb ed="ZW" n="0422a15"/>犊子行迹死处，我即心肝寸寸断绝，交死不活。” <lb ed="ZW" n="0422a16"/>尔时国王语诸臣曰：“若欲煞此犊子之时，为我牵 <lb ed="ZW" n="0422a17"/>向屠儿坊中，方便煞之，勿使我见。”</p> <lb ed="ZW" n="0422a18"/><p xml:id="pZW12p0422a1801">遂遣黄门牵此犊子往向屠儿坊中。到屠儿门 <lb ed="ZW" n="0422a19"/>底，遥唤屠儿三声。屠儿出看。黄门语屠儿曰： <lb ed="ZW" n="0422a20"/>“国王二后垂命至死，须此银蹄金<anchor xml:id="nkr_note_orig_0422003" n="0422003"/>角犊子心肝。 <lb ed="ZW" n="0422a21"/>卿急手打煞，劈取心肝<anchor xml:id="nkr_note_orig_0422004" n="0422004"/>，白纸重裹<anchor xml:id="nkr_note_orig_0422005" n="0422005"/>，送来门 <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0423a" n="0423a"/> <lb ed="ZW" n="0423a01"/>底。我在门边伫待卿。”</p> <lb ed="ZW" n="0423a02"/><p xml:id="pZW12p0423a0201">屠儿闻黄门作如是言，手牵犊子入于家中，繫 <lb ed="ZW" n="0423a03"/>著大柱，手捉大斧，擧欲打煞。犊子语屠儿曰： <lb ed="ZW" n="0423a04"/>“卿住！未忙<anchor xml:id="nkr_note_orig_0423001" n="0423001"/>煞我。听我一言，当死。唵！”屠儿 <lb ed="ZW" n="0423a05"/>住，听犊子言。犊子语屠儿曰：“我非是犊子。我 <lb ed="ZW" n="0423a06"/>是栴陀罗颇黎国王太子。我父索其三妻，我母处在 <lb ed="ZW" n="0423a07"/>小限。两夫人意欲煞我。我不得违二母之意，变作 <lb ed="ZW" n="0423a08"/>犊子。卿莫煞我。我□之日，必作国王<anchor xml:id="nkr_note_orig_0423002" n="0423002"/>。我作国 <lb ed="ZW" n="0423a09"/>王之时，使卿金千斤，分国半治，封邑万户与卿。 <lb ed="ZW" n="0423a10"/>屠儿，愿莫煞我。”</p> <lb ed="ZW" n="0423a11"/><p xml:id="pZW12p0423a1101">尔时屠儿闻犊子作如是言，大芒迫身<anchor xml:id="nkr_note_orig_0423003" n="0423003"/>，白 <lb ed="ZW" n="0423a12"/>言：“丈夫立身以来，杀害众生恒河沙数。小来未 <lb ed="ZW" n="0423a13"/>见有是银蹄金角犊子语我此言。”屠儿即语犊子曰： <lb ed="ZW" n="0423a14"/>“我今为卿，身死不得煞卿。”犊子语屠儿曰：“卿 <lb ed="ZW" n="0423a15"/>不得我心肝，亦当必死。若活我之时，卿用我语， <lb ed="ZW" n="0423a16"/>使我共卿两都得活。”</p> <lb ed="ZW" n="0423a17"/><p xml:id="pZW12p0423a1701">尔时犊子作是言时，有一天帝释变作黑狗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0423004" n="0423004"/>， <lb ed="ZW" n="0423a18"/>从屠儿门中而入。到屠儿中庭，倒地自死。犊子语 <lb ed="ZW" n="0423a19"/>屠儿曰：“卿若为我之时，将我抱著草中，莫使人 <lb ed="ZW" n="0423a20"/>知。你莫惜家中自死黑狗，劈取心肝，送向门底， <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0424a" n="0424a"/> <lb ed="ZW" n="0424a01"/>付与黄门。你亦得活，我亦得活。”</p> <lb ed="ZW" n="0424a02"/><p xml:id="pZW12p0424a0201">尔时屠儿劈取黑狗心肝，白纸重裹，送与黄 <lb ed="ZW" n="0424a03"/>门。黄门<anchor xml:id="nkr_note_orig_0424001" n="0424001"/>领得犊子心肝，欲送入殿。王闻犊子心 <lb ed="ZW" n="0424a04"/>肝，今则气塞哽噎，烂肠寸寸断绝，泪下覆面， <lb ed="ZW" n="0424a05"/>晕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0424002" n="0424002"/>倒落床，发声大哭。其黄门送犊子心肝往至宫 <lb ed="ZW" n="0424a06"/>裡。二后闻之，甚大欢喜，狼徬皆起。夫人下床， <lb ed="ZW" n="0424a07"/>身自往就黄门手中生啖心肝，不由汤火煮炙，生即 <lb ed="ZW" n="0424a08"/>食讫。二后云：“此肉甚美，我今食之，百脉流彻， <lb ed="ZW" n="0424a09"/>心底惶悟，眼目精明，手脚轻便，病当得瘥<anchor xml:id="nkr_note_orig_0424003" n="0424003"/>。”</p> <lb ed="ZW" n="0424a10"/><p xml:id="pZW12p0424a1001">尔时屠儿送犊子心肝得了，迴还语犊子曰： <lb ed="ZW" n="0424a11"/>“我今为卿输心肝得了。”犊子语屠儿曰：“你尔恩 <lb ed="ZW" n="0424a12"/>德<anchor xml:id="nkr_note_orig_0424004" n="0424004"/>，昊天难报。你若放我之时，夜半中放我，去 <lb ed="ZW" n="0424a13"/>时莫使人见。”</p> <lb ed="ZW" n="0424a14"/><p xml:id="pZW12p0424a1401">犊子夜半中去时，与其屠儿泣泪辞别，语屠儿 <lb ed="ZW" n="0424a15"/>曰：“我今辞你去後，作一变异，使你交见，知我 <lb ed="ZW" n="0424a16"/>有贤德，必令报卿恩。卿家去城三百馀步。我从卿 <lb ed="ZW" n="0424a17"/>门出，使无脚迹。唯有城西北角上留一脚迹<anchor xml:id="nkr_note_orig_0424005" n="0424005"/>。卿 <lb ed="ZW" n="0424a18"/>一迹踏土之处，知我有贤德，能得报你。”</p> <lb ed="ZW" n="0424a19"/><p xml:id="pZW12p0424a1901">尔时屠儿闻犊子作如是言，烧香拜，供养跪。 <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0425a" n="0425a"/> <lb ed="ZW" n="0425a01"/>起，泣泪奉送出门。至明天晓，人未得时，寻此犊 <lb ed="ZW" n="0425a02"/>子脚迹。处处不见，城外亦无脚迹。城西北角上， <lb ed="ZW" n="0425a03"/>正见一足踏土之处。屠儿知有贤德，念<persName>佛</persName>还家。</p> <lb ed="ZW" n="0425a04"/><p xml:id="pZW12p0425a0401">尔时犊子投<anchor xml:id="nkr_note_orig_0425001" n="0425001"/>明行去，離国三千馀里，往到舍 <lb ed="ZW" n="0425a05"/>婆提国。遇値国王有一美女，为人可嬉，种种姿妍， <lb ed="ZW" n="0425a06"/>面如月满，端严无比，世间稀有。八功德水，以浴 <lb ed="ZW" n="0425a07"/>其体，著劫波袖衣及乘天宫殿，化城九重。国王意 <lb ed="ZW" n="0425a08"/>欲嫡配，此女不就：“王若配，会是贤德之人，女便共 <lb ed="ZW" n="0425a09"/>活。”王语女曰：“我生在凡处，肉眼众生，知谁是 <lb ed="ZW" n="0425a10"/>贤？”女答王曰：“阿耶与女召集仪同仆射、高良贵子、 <lb ed="ZW" n="0425a11"/>守令之家、方伯子脉在于都市，女自选夫主。”</p> <lb ed="ZW" n="0425a12"/><p xml:id="pZW12p0425a1201">女从王後行，手捉金钟，盛葡萄酒。在父後 <lb ed="ZW" n="0425a13"/>行，选仪同仆射、高良贵子十行，无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0425002" n="0425002"/>称意者。王 <lb ed="ZW" n="0425a14"/>语女曰：“向前十行者，王侯子孙，尙<anchor xml:id="nkr_note_orig_0425003" n="0425003"/>不共活。 <lb ed="ZW" n="0425a15"/>自馀卑微，寧可之意？”女答王曰：“向前十行者， <lb ed="ZW" n="0425a16"/>虽可有形<anchor xml:id="nkr_note_orig_0425004" n="0425004"/>，面目似人，腹裡无德。女欲共活之 <lb ed="ZW" n="0425a17"/>人，会是贤德，女便共活。”王闻此语，任女意怀， <lb ed="ZW" n="0425a18"/>不违女愿。复行至十行，下头见一犊子，银蹄金 <lb ed="ZW" n="0425a19"/>角，下行头立。王已<anchor xml:id="nkr_note_orig_0425005" n="0425005"/>行过，女寻後至，向父王 <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0426a" n="0426a"/> <lb ed="ZW" n="0426a01"/>曰：“此是贤德之人，女欲共活。”王任女意。女得 <lb ed="ZW" n="0426a02"/>王言，即过手中锺酒，与其犊子。犊子得酒，向口 <lb ed="ZW" n="0426a03"/>饮半。犊子过与女，女即饮尽。交礼必定，永为 <lb ed="ZW" n="0426a04"/>匹配。</p> <lb ed="ZW" n="0426a05"/><p xml:id="pZW12p0426a0501">尔时诸臣、百官、倾国之人皆大笑王：“一国 <lb ed="ZW" n="0426a06"/>之女，嫁<anchor xml:id="nkr_note_orig_0426001" n="0426001"/>与牛犊。听损邦国，寧有此事！”王闻 <lb ed="ZW" n="0426a07"/>羞耻，便欲煞女。有一帝释，变作智臣，遂即谏 <lb ed="ZW" n="0426a08"/>王：“王有一女，甚有贤德，何待煞之？陟出国外， <lb ed="ZW" n="0426a09"/>令使惭愧，愁不改行？”女闻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0426002" n="0426002"/>此言，甚大欢喜。 <lb ed="ZW" n="0426a10"/>叉手白王：“父子生有離别，何待煞女？求从远陟， <lb ed="ZW" n="0426a11"/>離王国土。外书云：‘女外向，千里从夫。’若与王 <lb ed="ZW" n="0426a12"/>别，请乞乘骑，送女出国。”</p> <lb ed="ZW" n="0426a13"/><p xml:id="pZW12p0426a1301">王共夫人送女出城，号啼大哭，悲哀泣泪。语诸 <lb ed="ZW" n="0426a14"/>臣左右、靑<anchor xml:id="nkr_note_orig_0426003" n="0426003"/>衣、吏民都共送之。百鸟悲鸣，声动天 <lb ed="ZW" n="0426a15"/>地。父子分離，辞王及夫人，心肝痛切，将欲气绝。</p> <lb ed="ZW" n="0426a16"/><p xml:id="pZW12p0426a1601">尔时女共犊子離出王国，转复前行。见一木 <lb ed="ZW" n="0426a17"/>城，女问犊子曰：“此是你国以不？”犊子答曰： <lb ed="ZW" n="0426a18"/>“此非我国。”次复前行，见一土城：“此是你国以 <lb ed="ZW" n="0426a19"/>不？”“此非我国。”次复前行，见一铁城：“此是你 <lb ed="ZW" n="0426a20"/>国以不？”“此非我国。”次复前行，见一铜城：“此 <lb ed="ZW" n="0426a21"/>是你国以不？”“此非我国。”次复前行，见一银城： <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0427a" n="0427a"/> <lb ed="ZW" n="0427a01"/>“此是你国以不？”“此非我国。”次复前行，见一金 <lb ed="ZW" n="0427a02"/>城：“此是你国以不？”犊子答曰：“此是我国。”</p> <lb ed="ZW" n="0427a03"/><p xml:id="pZW12p0427a0301">在金城国，可径<anchor xml:id="nkr_note_orig_0427001" n="0427001"/>由旬<anchor xml:id="nkr_note_orig_0427002" n="0427002"/>，宿其此，犊子仍不 <lb ed="ZW" n="0427a04"/>变现。女问犊子曰：“君若是贤德之人，应当不 <lb ed="ZW" n="0427a05"/>变？”尔时犊子闻道此语，手捉银蹄，抚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0427003" n="0427003"/>角，犊 <lb ed="ZW" n="0427a06"/>衣脱却于地，拱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0427004" n="0427004"/>身一丈。颊如婆果，齿如珂贝， <lb ed="ZW" n="0427a07"/>眉如尽月，眼如众星夜朗。号为“金城国天子”。 <lb ed="ZW" n="0427a08"/>宫殿自然。零仙婇女、伎乐音声、百味饮食，随念 <lb ed="ZW" n="0427a09"/>即至。女见夫主可嬉，变身一丈，欢喜不可思议。 <lb ed="ZW" n="0427a10"/>即便作书与王，幷告夫人：“阿耶比日道女不识贤 <lb ed="ZW" n="0427a11"/>德之人，陟女外国。女夫主以有圣德，甚大端正。 <lb ed="ZW" n="0427a12"/>阿耶星夜来看女夫主何如。”</p> <lb ed="ZW" n="0427a13"/><p xml:id="pZW12p0427a1301">本日王得女书，召集群臣。诸官悉集。“卿等 <lb ed="ZW" n="0427a14"/>本日笑我女共犊子而活。我女以有贤德，嫁与金城 <lb ed="ZW" n="0427a15"/>国王。我今欢喜，不可思议。”王即为女夫放大恩 <lb ed="ZW" n="0427a16"/>赦。所有罪人，悉皆放免。</p> <lb ed="ZW" n="0427a17"/><p xml:id="pZW12p0427a1701">尔时<name role="" type="person">舍婆提</name><anchor xml:id="nkr_note_orig_0427005" n="0427005"/>国王幷夫人来至金城国裡看女。 <lb ed="ZW" n="0427a18"/>见女夫主甚奇殊妙，便即问曰：“卿比日在我国中， <lb ed="ZW" n="0427a19"/>如何变作犊子？”太子叉手白王：“某甲非是犊子。 <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0428a" n="0428a"/> <lb ed="ZW" n="0428a01"/>某甲是栴陀罗颇黎国王太子。阿耶索其三妻，阿孃 <lb ed="ZW" n="0428a02"/>处在小限。两大夫人意欲煞我。我不违二母之意， <lb ed="ZW" n="0428a03"/>变作犊子。今得王女，愧王无已。孃今在父母国， <lb ed="ZW" n="0428a04"/>快成辛苦。愿王权在金城径停时向。欲共王女，暂 <lb ed="ZW" n="0428a05"/>向父国，往看其母。”</p> <lb ed="ZW" n="0428a06"/><p xml:id="pZW12p0428a0601">太子夫<anchor xml:id="nkr_note_orig_0428001" n="0428001"/>妻二人轻马往诣父国。内门裡，入磨 <lb ed="ZW" n="0428a07"/>坊中。见母头如蓬耕，面上垢土，手脚皴劈，脊背 <lb ed="ZW" n="0428a08"/>打破，脓血沾著处烂尽。尔时太子见母头戴石五升 <lb ed="ZW" n="0428a09"/>麦，来向磨坊中。太子不忍认母，二人眼中泣泪。 <lb ed="ZW" n="0428a10"/>手捉马鞭，撥母头上，麦翻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0428002" n="0428002"/>著地，磨何而去。母 <lb ed="ZW" n="0428a11"/>不识，其母遥唤：“贵人且住！听我一言。看君不 <lb ed="ZW" n="0428a12"/>似凡滥。某甲备是王家辛苦之人。请得此麦，依课 <lb ed="ZW" n="0428a13"/>磨之，恒不得充，况复翻地<anchor xml:id="nkr_note_orig_0428003" n="0428003"/>？是度王闻，必死不 <lb ed="ZW" n="0428a14"/>活。”太子夫妻但时下马，以衣袖扫其麦，聚收著 <lb ed="ZW" n="0428a15"/>器中。头戴而去<anchor xml:id="nkr_note_orig_0428004" n="0428004"/>。太子眼泣血，气塞吞酸，忍 <lb ed="ZW" n="0428a16"/>痛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0428005" n="0428005"/>不忍认母，轻马还国。</p> <lb ed="ZW" n="0428a17"/><p xml:id="pZW12p0428a1701">尔时太子告<name role="" type="person">舍婆提</name><anchor xml:id="nkr_note_orig_0428006" n="0428006"/>国王曰：“我母如今甚大 <lb ed="ZW" n="0428a18"/>苦剧，筋骨相连，形容憔悴，面上垢土，头如蓬 <lb ed="ZW" n="0428a19"/>耕，处处打破，血流遍体，快成辛苦。”王闻道是， <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0429a" n="0429a"/> <lb ed="ZW" n="0429a01"/>心怜女夫及母，眼中泣泪：“我亲家母岂可如是！” <lb ed="ZW" n="0429a02"/>尔时太子叉手白王：“若与某甲一亲以往，暂欲随 <lb ed="ZW" n="0429a03"/>王借少衣马。金城如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0429001" n="0429001"/>自有兵马众，相将往诣父 <lb ed="ZW" n="0429a04"/>国，救看其母。”</p> <lb ed="ZW" n="0429a05"/><p xml:id="pZW12p0429a0501">二国军马悉送太子往向栴陀罗国。去城卌馀 <lb ed="ZW" n="0429a06"/>里，其父城头知军来到，悬竖白幡。太子语左右 <lb ed="ZW" n="0429a07"/>曰：“城头白幡者，尽是降幡。我父见我往到，谓 <lb ed="ZW" n="0429a08"/>我是外国大王，必向我跪。此是我父，不合跪我。 <lb ed="ZW" n="0429a09"/>一厢<anchor xml:id="nkr_note_orig_0429002" n="0429002"/>十人，两厢廿人，走往捉置，勿听跪也。”</p> <lb ed="ZW" n="0429a10"/><p xml:id="pZW12p0429a1001">如是所言。王见太子，出城步步欲跪。左右捉 <lb ed="ZW" n="0429a11"/>之。两相对已，携手接腕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0429003" n="0429003"/>，相随上殿。饮食娱 <lb ed="ZW" n="0429a12"/>乐，良久以讫。启白王曰：“王是一国之主，治民 <lb ed="ZW" n="0429a13"/>快乐，天下豐饶，雨泽以时。王今快乐，可有幾 <lb ed="ZW" n="0429a14"/>妻？”国王不识太子，与仁臣奴<anchor xml:id="nkr_note_orig_0429004" n="0429004"/>：“台奴不敢诳 <lb ed="ZW" n="0429a15"/>王，正有两妻。”太子问曰：“一国之主，皆闻三夫 <lb ed="ZW" n="0429a16"/>人、九嫔。據何礼律，正有两妻？王须实道。偿後 <lb ed="ZW" n="0429a17"/>检得，王必合死。”王答太子曰：“台奴伏死！不敢 <lb ed="ZW" n="0429a18"/>调王。实有三妻。”太子曰：“唤将来看。”</p> <lb ed="ZW" n="0429a19"/><p xml:id="pZW12p0429a1901">王遂先遣两大夫人莊严冠带，来至殿前。太子 <lb ed="ZW" n="0429a20"/>问曰：“向前道三，如何见二？一在何处？”王答太 <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0430a" n="0430a"/> <lb ed="ZW" n="0430a01"/>子曰：“今在磨坊中。”太子问曰：“天子之后，如 <lb ed="ZW" n="0430a02"/>何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0430001" n="0430001"/>安置磨坊而驱使也？”尔时太子母闻道大王， <lb ed="ZW" n="0430a03"/>寻声走来，欲以投诉。殿前行过，太子遥见其母， <lb ed="ZW" n="0430a04"/>狼徬下殿，走抱母头（？）<anchor xml:id="nkr_note_orig_0430002" n="0430002"/>，捉臂啮指，称天大 <lb ed="ZW" n="0430a05"/>哭：“阿孃，由子五逆不孝，致使阿婆如许辛苦。 <lb ed="ZW" n="0430a06"/>阿婆！阿婆！”王见哀哭，然是我子，更有何言！ <lb ed="ZW" n="0430a07"/>父母幷子三人抱头（？）大哭。尔时雲飞鸟落，树 <lb ed="ZW" n="0430a08"/>木摧折。诸臣百官，见者泣泪，不能自勝。</p> <lb ed="ZW" n="0430a09"/><p xml:id="pZW12p0430a0901">尔时太子尽哀以讫。良久，将香汤与母洗浴， <lb ed="ZW" n="0430a10"/>取虎龙服与母著之，还上殿上而坐。唤其二母幷 <lb ed="ZW" n="0430a11"/>父，道其苦状。王闻道此死苦由缘，眼中泣血。王 <lb ed="ZW" n="0430a12"/>唤两妻，立著南厢。去殿百步，镬汤炉炭，刀山刃 <lb ed="ZW" n="0430a13"/>树，铜升铁槪，车川犁耳。遣此两大夫人立其傍： <lb ed="ZW" n="0430a14"/>“镬汤濖之，故嫌此轻。我忆卿本日生啖我子心肝 <lb ed="ZW" n="0430a15"/>之时，与一人唤取一百力士，二人唤取二百力士， <lb ed="ZW" n="0430a16"/>一时遣此力士，锯此二后，作其段数，始释我意。”</p> <lb ed="ZW" n="0430a17"/><p xml:id="pZW12p0430a1701">力士至已，欲煞二母。太子畏煞二母，口中告 <lb ed="ZW" n="0430a18"/><persName>佛</persName>。刀山摧锋<anchor xml:id="nkr_note_orig_0430003" n="0430003"/>，濩止热。二百力士手脚<g ref="#CB21595">𤶏</g> <lb ed="ZW" n="0430a19"/>疪，不能生害。太子唤其二母，幷共陈道活之状： <lb ed="ZW" n="0430a20"/>“子本存命，实由屠儿。”王语太子曰：“阿耶本 <lb ed="ZW" n="0430a21"/>日实不知子遭此苦剧。阿耶如今捨去王位，与子治 <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0431a" n="0431a"/> <lb ed="ZW" n="0431a01"/>国。身自出家，隐居山林，永不干<anchor xml:id="nkr_note_orig_0431001" n="0431001"/>国。除仁一 <lb ed="ZW" n="0431a02"/>人，自馀爵禄轻重，悉属屠儿。”王即出家，鬓发 <lb ed="ZW" n="0431a03"/>自落。观睹宫殿，若视秽厕。修行善道，得阿罗汉 <lb ed="ZW" n="0431a04"/>果。太子名唤屠儿，封受国相，位登王侯。库藏珍 <lb ed="ZW" n="0431a05"/>宝，悉属屠儿把揽。于先施恩，今获交报，重赏其 <lb ed="ZW" n="0431a06"/>德。太子共母，不转凡身，即得成<persName>佛</persName>。</p> <lb ed="ZW" n="0431a07"/><p xml:id="pZW12p0431a0701">是时二后谀心不捨。天神帝释变作猛风吹此二 <lb ed="ZW" n="0431a08"/>后，毛孔而入。本食心肝作大铁丸，节节出炎如车 <lb ed="ZW" n="0431a09"/>轮，救不可得。</p> <lb ed="ZW" n="0431a10"/><p xml:id="pZW12p0431a1001">当说此经时，大会之中所千万人皆得悟道，弃 <lb ed="ZW" n="0431a11"/>恶从善，交获<persName>佛</persName>果。<persName>佛</persName>告阿难：“尔时太子，我身 <lb ed="ZW" n="0431a12"/>是。尔时父王者，今我父悦头檀是。尔时我母者， <lb ed="ZW" n="0431a13"/>今摩耶是。尔时我妇者，耶舒陀罗是。尔时屠儿 <lb ed="ZW" n="0431a14"/>者，今阿难是。尔时黄门者，今目连是。尔时帝释 <lb ed="ZW" n="0431a15"/>变作黑狗者，提迦葉是。尔时二后者，提婆达多； <lb ed="ZW" n="0431a16"/>第二后者，调<anchor xml:id="nkr_note_orig_0431002" n="0431002"/>达是。”</p> <lb ed="ZW" n="0431a17"/><p xml:id="pZW12p0431a1701"><persName>佛</persName>说经竟，天龙八部、帝王、人民皆大欢喜， <lb ed="ZW" n="0431a18"/>作礼奉行。</p> <lb ed="ZW" n="0431a19"/><p xml:id="pZW12p0431a1901"><persName>佛</persName>说孝顺子修行成<persName>佛</persName>经一卷</p> <lb ed="ZW" n="0431a20"/> <lb ed="ZW" n="0431a21"/><p xml:id="pZW12p0431a2101">〔录文完〕</p> <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0432a" n="0432a"/> <lb ed="ZW" n="0432a01"/><p xml:id="pZW12p0432a0101">从上述录文可知，北敦04264号残存文字的故事梗槪 <lb ed="ZW" n="0432a02"/>如下：</p> <lb ed="ZW" n="0432a03"/><p xml:id="pZW12p0432a0301">1.栴陀罗颇黎国王的两位夫人生病，要用金角银蹄 <lb ed="ZW" n="0432a04"/>牛犊（实为第三夫人所生太子变现）的心肝为药治疗。 <lb ed="ZW" n="0432a05"/>国王虽心有不捨，还是听从大臣的意见，令屠儿杀牛犊 <lb ed="ZW" n="0432a06"/>取心肝。由于卷首残缺，所以不淸楚为甚么国王第三夫 <lb ed="ZW" n="0432a07"/>人所生的太子会变成金角银蹄牛犊。但从下文故事发展 <lb ed="ZW" n="0432a08"/>推测，这一变故应是两位国王夫人嫉妒第三夫人而 <lb ed="ZW" n="0432a09"/>造成。</p> <lb ed="ZW" n="0432a10"/><p xml:id="pZW12p0432a1001">2.牛犊向屠儿求救，承诺将会报答。屠儿用<name role="" type="person">帝释天</name>变 <lb ed="ZW" n="0432a11"/>成的黑狗的心肝，搪塞两位夫人，放走牛犊。</p> <lb ed="ZW" n="0432a12"/><p xml:id="pZW12p0432a1201">3.牛犊来到<name role="" type="person">舍婆提</name>国，被公主招为丈夫。<name role="" type="person">舍婆提</name>国王 <lb ed="ZW" n="0432a13"/>耻于女儿嫁给牛犊，将之放逐。</p> <lb ed="ZW" n="0432a14"/><p xml:id="pZW12p0432a1401">4.牛犊与公主逐次路过木城、土城、铁城、铜城、银 <lb ed="ZW" n="0432a15"/>城，最後来到金城。牛犊变身为人，号为“金城国天子”。</p> <lb ed="ZW" n="0432a16"/><p xml:id="pZW12p0432a1601">5.公主致书父母，<name role="" type="person">舍婆提</name>国王夫妇前来探望。</p> <lb ed="ZW" n="0432a17"/><p xml:id="pZW12p0432a1701">6.太子夫妇轻骑赴栴陀罗颇黎国探望在磨坊中做苦工 <lb ed="ZW" n="0432a18"/>的第三夫人。第三夫人不识自己的儿子。</p> <lb ed="ZW" n="0432a19"/><p xml:id="pZW12p0432a1901">7.太子合金城国、<name role="" type="person">舍婆提</name>国两国军马前往栴陀罗颇黎 <lb ed="ZW" n="0432a20"/>国救母。栴陀罗颇黎国王不识其子，出城投降。</p> <lb ed="ZW" n="0432a21"/><p xml:id="pZW12p0432a2101">8.太子认母，真相大白。</p> <lb ed="ZW" n="0432a22"/><p xml:id="pZW12p0432a2201">9.栴陀罗颇黎国王欲杀两位夫人，太子饶恕之。国王 <lb ed="ZW" n="0432a23"/>出家，传王位于太子。太子拜屠儿为国相报恩。</p> <lb ed="ZW" n="0432a24"/><p xml:id="pZW12p0432a2401">10.两位夫人最终受到<name role="" type="person">帝释天</name>的惩罚，而太子及其母 <lb ed="ZW" n="0432a25"/>亲即身成<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0433a" n="0433a"/> <lb ed="ZW" n="0433a01"/> <lb ed="ZW" n="0433a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三、关于Дх2142号与Дх3815号</cb:mulu><head>三、关于Дх2142号与Дх3815号</head> <lb ed="ZW" n="0433a03"/> <lb ed="ZW" n="0433a04"/><p xml:id="pZW12p0433a0401">Дх2142号，孟列夫有著录<anchor xml:id="nkr_note_orig_0433001" n="0433001"/>，可惜未考订出经名。 <lb ed="ZW" n="0433a05"/>上海古籍出版社出版的《俄藏敦煌文献》第9册第44页载 <lb ed="ZW" n="0433a06"/>有Дх2142号与Дх3815号的图版。编辑者发现这两号 <lb ed="ZW" n="0433a07"/>遗书可以缀接，故缀接後拍摄图版，为研究者提供了方便， <lb ed="ZW" n="0433a08"/>应予称道，可惜也没有考订出经名。笔者于2000年夏天整 <lb ed="ZW" n="0433a09"/>理孟列夫叙录时，发现Дх2142号实为《孝顺子》残片， <lb ed="ZW" n="0433a10"/>但没有发表这一成果；其後没有检索《俄藏敦煌文献》，故 <lb ed="ZW" n="0433a11"/>没有发现可以与Дх2142号缀接的Дх3815号。其後， <lb ed="ZW" n="0433a12"/>李小荣先生查索《俄藏敦煌文献》，发现Дх2142号、 <lb ed="ZW" n="0433a13"/>Дх3815号应为《孝顺子》，进行了录文与研究。</p> <lb ed="ZW" n="0433a14"/><p xml:id="pZW12p0433a1401">这两号遗书缀接後，首尾依然残缺，共存文字18行。 <lb ed="ZW" n="0433a15"/>从图版所示字体及通卷抄写风格，可以肯定这两个残片与 <lb ed="ZW" n="0433a16"/>北敦04264号写卷原属同一件遗书。以下依據《俄藏敦煌 <lb ed="ZW" n="0433a17"/>文献》，把这两个残片再次录文如下。录文中“□”为原卷 <lb ed="ZW" n="0433a18"/>残缺，每个“□”表示残缺一字。“□…□”表示残缺字数 <lb ed="ZW" n="0433a19"/>不淸。方括弧中的文字为原卷残缺，录文时拟補的。“（？）” <lb ed="ZW" n="0433a20"/>表示对所录该字是否正确尙有保留。录文时保留原卷行款， <lb ed="ZW" n="0433a21"/>未作变动，幷加行号。</p> <lb ed="ZW" n="0433a22"/> <lb ed="ZW" n="0433a23"/><p cb:type="head2" xml:id="pZW12p0433a2301">〔录文〕</p> <lb ed="ZW" n="0433a24"/> <lb ed="ZW" n="0433a25"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemZW12p0433a2501">01.〔产〕牛见此太子，摩角触□□□□自没 <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0434a" n="0434a"/> <lb ed="ZW" n="0434a01"/>觝□…□/</item> <lb ed="ZW" n="0434a02"/><item xml:id="itemZW12p0434a0201">02.□□产牛懊恼，遂便吞之。夫人问其黄门 <lb ed="ZW" n="0434a03"/>曰：“得□…□/</item> <lb ed="ZW" n="0434a04"/><item xml:id="itemZW12p0434a0401">03.□答言：“牛踏不死，牛遂吞之。“夫人问 <lb ed="ZW" n="0434a05"/>曰：”我望踏煞，交□…□/</item> <lb ed="ZW" n="0434a06"/><item xml:id="itemZW12p0434a0601">04.□□之，寧容不死。”/</item> <lb ed="ZW" n="0434a07"/><item xml:id="itemZW12p0434a0701">05.□□闻之，甚大欢喜：“此产牛如是，可 <lb ed="ZW" n="0434a08"/>赏赐。餵饲倍常，肥于本□。”/</item> <lb ed="ZW" n="0434a09"/><item xml:id="itemZW12p0434a0901">06.〔第三〕夫人□在悬康楼上，不能自下。 <lb ed="ZW" n="0434a10"/>二后作书与王：”此小夫人正□/</item> <lb ed="ZW" n="0434a11"/><item xml:id="itemZW12p0434a1101">07.□□□朝诳圣王。王去之时，其言词道产 <lb ed="ZW" n="0434a12"/>太子。如今不产太子，/</item> <lb ed="ZW" n="0434a13"/><item xml:id="itemZW12p0434a1301">08.〔却〕产猫子。”/</item> <lb ed="ZW" n="0434a14"/><item xml:id="itemZW12p0434a1401">09.〔国王〕闻道此语，捶胸懊恼言：“其辞 <lb ed="ZW" n="0434a15"/>道：‘我产生太子。’如今不产/</item> <lb ed="ZW" n="0434a16"/><item xml:id="itemZW12p0434a1601">10.太子，正产猫子。此妇大是妖惑<anchor xml:id="nkr_note_orig_0434001" n="0434001"/>，不果 <lb ed="ZW" n="0434a17"/>（？）故，欲朝惑诳我，耻损□…□/</item> <lb ed="ZW" n="0434a18"/><item xml:id="itemZW12p0434a1801">11.畏国用。”急遣黄门作□…□二后，髡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0434002" n="0434002"/> <lb ed="ZW" n="0434a19"/>其头发，脊背打破，安著磨/</item> <lb ed="ZW" n="0434a20"/><item xml:id="itemZW12p0434a2001">12.坊中，将作输课奴婢，日责重课。我还之 <lb ed="ZW" n="0434a21"/>日，勿使我见，未令幽（？）□。”/</item> <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0435a" n="0435a"/> <lb ed="ZW" n="0435a01"/><item xml:id="itemZW12p0435a0101">13.时王遊戏迴还，见大夫人料理宫殿已<anchor xml:id="nkr_note_orig_0435001" n="0435001"/> <lb ed="ZW" n="0435a02"/>讫，亦当欢喜。第二〔夫人〕/</item> <lb ed="ZW" n="0435a03"/><item xml:id="itemZW12p0435a0301">14.刺绣補方已讫，亦当欢喜。第三夫人，于 <lb ed="ZW" n="0435a04"/>即不问。尔时国王料〔理〕/</item> <lb ed="ZW" n="0435a05"/><item xml:id="itemZW12p0435a0501">15.国事，可经<anchor xml:id="nkr_note_orig_0435002" n="0435002"/>三日，东厂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0435003" n="0435003"/>底斛产牛生一 <lb ed="ZW" n="0435a06"/>犊子，银蹄金<anchor xml:id="nkr_note_orig_0435004" n="0435004"/>角。当牛之〔人〕，/</item> <lb ed="ZW" n="0435a07"/><item xml:id="itemZW12p0435a0701">16.来告王曰：“此东厂底斛产牛，比年以来， <lb ed="ZW" n="0435a08"/>独自孤养，与牛不同。生/</item> <lb ed="ZW" n="0435a09"/><item xml:id="itemZW12p0435a0901">17.一犊子，银蹄金角，方整可喜，国内无 <lb ed="ZW" n="0435a10"/>双。”王闻道是：“抱将来/</item> <lb ed="ZW" n="0435a11"/><item xml:id="itemZW12p0435a1101">18.看。”当牛之人，遂抱将来。王见犊子， <lb ed="ZW" n="0435a12"/>喜乐欢悦，不可思议。王即槌/</item> <lb ed="ZW" n="0435a13"/><item xml:id="itemZW12p0435a1301">（後残）</item></list> <lb ed="ZW" n="0435a14"/> <lb ed="ZW" n="0435a15"/><p xml:id="pZW12p0435a1501">〔录文完〕</p> <lb ed="ZW" n="0435a16"/> <lb ed="ZW" n="0435a17"/><p xml:id="pZW12p0435a1701">上两号遗书虽有残缺，但文字大体保留，意義也比较 <lb ed="ZW" n="0435a18"/>完整。对照上述北敦04264号故事梗槪，上述18行录文提 <lb ed="ZW" n="0435a19"/>供了两位夫人称病谋取牛犊心肝之前的情节：</p> <lb ed="ZW" n="0435a20"/><p xml:id="pZW12p0435a2001">1.两位夫人将第三夫人产下的太子送到牛栏。婴儿被 <lb ed="ZW" n="0435a21"/>恶牛吞食。</p> <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0436a" n="0436a"/> <lb ed="ZW" n="0436a01"/><p xml:id="pZW12p0436a0101">2.趁第三夫人产後不能行动，两夫人谎报第三夫人产 <lb ed="ZW" n="0436a02"/>下猫子。</p> <lb ed="ZW" n="0436a03"/><p xml:id="pZW12p0436a0301">3.栴陀罗颇黎国王闻报大怒，下令将第三夫人打入磨 <lb ed="ZW" n="0436a04"/>坊，日责重课。</p> <lb ed="ZW" n="0436a05"/><p xml:id="pZW12p0436a0501">4.国王回宫三日後，吞食太子的恶牛产下一头国内无 <lb ed="ZW" n="0436a06"/>双的金角银蹄牛犊，国王十分喜乐。</p> <lb ed="ZW" n="0436a07"/><p xml:id="pZW12p0436a0701">无论从现存遗书形态，还是从上述梗槪，均可知俄藏 <lb ed="ZW" n="0436a08"/>的两号残片虽然与北敦04264号原为同卷，但中间尙有缺 <lb ed="ZW" n="0436a09"/>失，不能直接缀接。缺失部份的内容为：</p> <lb ed="ZW" n="0436a10"/><p xml:id="pZW12p0436a1001">1.故事的前半部份，亦即矛盾最初怎样产生。</p> <lb ed="ZW" n="0436a11"/><p xml:id="pZW12p0436a1101">2.俄藏两号残片与国图残卷的中间部份，亦即两位夫 <lb ed="ZW" n="0436a12"/>人何以发现牛犊是太子所变，怎样设计杀害牛犊等。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0436a13"/> <lb ed="ZW" n="0436a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">四、关于《释迦<persName>如来</persName>十地行录》中《第七地金犊太子》</cb:mulu><head>四、关于《释迦<persName>如来</persName>十地行录》中《第七地金犊太子》</head> <lb ed="ZW" n="0436a15"/> <lb ed="ZW" n="0436a16"/><p xml:id="pZW12p0436a1601">《释迦<persName>如来</persName>十地行录》，韩国法轮社，1936年出版。原书 <lb ed="ZW" n="0436a17"/>为韩文，我手头的为日本牧野和夫先生赠送的复印件，仅有 <lb ed="ZW" n="0436a18"/>《第七地金犊太子》（以下简称《金犊太子》）的内容。从原书 <lb ed="ZW" n="0436a19"/>名称及复印件所存子目“第七地金犊太子”、“第八地善惠仙 <lb ed="ZW" n="0436a20"/>人”看，《释迦<persName>如来</persName>十地行录》载录了释迦牟尼十个本生故事， <lb ed="ZW" n="0436a21"/>《金犊太子》为其中第七个。现依據该复印件翻译如下：</p> <lb ed="ZW" n="0436a22"/> <lb ed="ZW" n="0436a23"/><p cb:type="head2" xml:id="pZW12p0436a2301">〔译文〕</p> <lb ed="ZW" n="0436a24"/> <lb ed="ZW" n="0436a25"/><p cb:type="head3" xml:id="pZW12p0436a2501">第七地金犊太子</p> <lb ed="ZW" n="0436a26"/> <lb ed="ZW" n="0436a27"/><p xml:id="pZW12p0436a2701"><persName>如来</persName>昔日在波利国中，为太子。王有三夫人， <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0437a" n="0437a"/> <lb ed="ZW" n="0437a01"/>一名殊勝，二名净德，三名普满。<persName>如来</persName>投胎，在普 <lb ed="ZW" n="0437a02"/>满腹中。</p> <lb ed="ZW" n="0437a03"/><p xml:id="pZW12p0437a0301">忽一日，波利国王梦见金殿崩摧，龙旗悬倒。 <lb ed="ZW" n="0437a04"/>遂召大臣，名笵察，问曰：“朕昨夜三更，忽得一 <lb ed="ZW" n="0437a05"/>梦，如此如此，是何祥瑞？”</p> <lb ed="ZW" n="0437a06"/><p xml:id="pZW12p0437a0601">笵察奏言：“御梦大凶，国有不安之兆。”</p> <lb ed="ZW" n="0437a07"/><p xml:id="pZW12p0437a0701">王曰：“如何迴避？”</p> <lb ed="ZW" n="0437a08"/><p xml:id="pZW12p0437a0801">笵察对曰：“宜出人马，往<name role="" type="person">淸凉山</name>避暑。至中 <lb ed="ZW" n="0437a09"/>秋过了回驾。”</p> <lb ed="ZW" n="0437a10"/><p xml:id="pZW12p0437a1001">王允其言，于四月一日就殿宣至三夫人。王问 <lb ed="ZW" n="0437a11"/>曰：“朕回宫之日，三位后妃，将何物迎接？”</p> <lb ed="ZW" n="0437a12"/><p xml:id="pZW12p0437a1201">殊勝奏言：“妾有四季之果<anchor xml:id="nkr_note_orig_0437001" n="0437001"/>，接我王回宫。” <lb ed="ZW" n="0437a13"/>王不允。殊勝夫人有偈：</p> <lb ed="ZW" n="0437a14"/><lg type="regular" xml:id="lgZW12p0437a1401"><l>“我王异日还京驾，</l><l>簇簇莊严百宝车。</l> <lb ed="ZW" n="0437a15"/><l>苑裡多栽殊勝果，</l><l>庭边廣植四时花。</l> <lb ed="ZW" n="0437a16"/><l>王宫大内多修整，</l><l>凤阁龙楼锦绣遮。</l> <lb ed="ZW" n="0437a17"/><l>若是我王回凤阙，</l><l>天香馥满接官家。”</l></lg> <lb ed="ZW" n="0437a18"/><p xml:id="pZW12p0437a1801">净德夫人次奏：“妾有御衣万件，接我王回 <lb ed="ZW" n="0437a19"/>宫。”王不允。净德夫人有偈：</p> <lb ed="ZW" n="0437a20"/><lg type="regular" xml:id="lgZW12p0437a2001"><l>“小臣接驾事多般，</l><l>衮服龙衣献万端。</l> <lb ed="ZW" n="0437a21"/><l>锦绣鲜花惊彩凤，</l><l>金针玉线隐龙蟠。</l> <lb ed="ZW" n="0437a22"/><l>披时致使乾坤阔，</l><l>著处能令世界宽。</l> <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0438a" n="0438a"/> <lb ed="ZW" n="0438a01"/><l>若是我王回凤阙，</l><l>光辉佈地驾前观。”</l></lg> <lb ed="ZW" n="0438a02"/><p xml:id="pZW12p0438a0201">普满夫人身怀太子，已八个月。奏曰：“我王 <lb ed="ZW" n="0438a03"/>回宫，妾当一子迎接。”王大喜。普满夫人有偈：</p> <lb ed="ZW" n="0438a04"/><lg type="regular" xml:id="lgZW12p0438a0401"><l>“小妾今朝奏我主，</l><l>千般巧计未为奇。</l> <lb ed="ZW" n="0438a05"/><l>锦衣岂用扶王社，</l><l>花果焉能壮帝基。</l> <lb ed="ZW" n="0438a06"/><l>贱体方娠怀圣子，</l><l>秋来决定降金枝。</l> <lb ed="ZW" n="0438a07"/><l>大王一日回鸾驾，</l><l>我在御前献子儿。”</l></lg> <lb ed="ZW" n="0438a08"/><p xml:id="pZW12p0438a0801">大王闻奏，欢喜非常。敕赐产婆一人、画烛千 <lb ed="ZW" n="0438a09"/>条、金炉百鼎，安排普满宫内：“如是果降太子， <lb ed="ZW" n="0438a10"/>赐作正宫王后。”</p> <lb ed="ZW" n="0438a11"/><p xml:id="pZW12p0438a1101">帝统大臣、人马，前往<name role="" type="person">淸凉山</name>躲灾去讫。王驾 <lb ed="ZW" n="0438a12"/>幸未幾，殊勝、净德二后相议论：“王临幸嘱咐普 <lb ed="ZW" n="0438a13"/>满，如此如此。降生太子之时，赐她<anchor xml:id="nkr_note_orig_0438001" n="0438001"/>正宫王后。 <lb ed="ZW" n="0438a14"/>使我二人，岂无嫌隙！”遂瞥生妙计，多将财宝转 <lb ed="ZW" n="0438a15"/>买产婆：“普满生太子时，可将猫儿剥皮，于金盆 <lb ed="ZW" n="0438a16"/>洗浴，换却太子。须要普满不得正宫王后。”</p> <lb ed="ZW" n="0438a17"/><p xml:id="pZW12p0438a1701">产婆依二后买嘱，将猫儿换却。殊勝後有 <lb ed="ZW" n="0438a18"/>偈曰：</p> <lb ed="ZW" n="0438a19"/><lg type="regular" xml:id="lgZW12p0438a1901"><l>“思量这件事如何，</l><l>我主偏心恶意多。</l> <lb ed="ZW" n="0438a20"/><l>普满一朝生太子，</l><l>猫儿换却利刀搓。</l> <lb ed="ZW" n="0438a21"/><l>令人送出皇门去，</l><l>盍在深山虎狼拖。</l> <lb ed="ZW" n="0438a22"/><l>御驾偶然回凤阙，</l><l>必将普满上干戈。”</l></lg> <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0439a" n="0439a"/> <lb ed="ZW" n="0439a01"/><p xml:id="pZW12p0439a0101">时产婆受二夫人买嘱，不敢有违。後普满夫人 <lb ed="ZW" n="0439a02"/>果降生太子，相貌端正。产婆遂将猫儿剥皮，于金 <lb ed="ZW" n="0439a03"/>盆洗浴。遂将太子送在二夫人面前。二夫人见太子 <lb ed="ZW" n="0439a04"/>面貌端正，世上罕有，急令宫人，或用刀割，或用 <lb ed="ZW" n="0439a05"/>绳绞。种种凌辱，依然不死。连夜送入山涧，虎狼 <lb ed="ZW" n="0439a06"/>不餐。抱回宫内，二人定计：“牛栏有一母牛，其 <lb ed="ZW" n="0439a07"/>性甚恶，必然踏死。”遂投母牛。太子福力，命不 <lb ed="ZW" n="0439a08"/>合死。母牛见之，张口吞入腹内。二人见了，欢喜 <lb ed="ZW" n="0439a09"/>拍手。有诗为快，曰：</p> <lb ed="ZW" n="0439a10"/><lg type="regular" xml:id="lgZW12p0439a1001"><l>“普满宫中生太子，</l><l>猫儿换了不为难。</l> <lb ed="ZW" n="0439a11"/><l>千般巧计身不死，</l><l>万种凌迟命也全。</l> <lb ed="ZW" n="0439a12"/><l>送在深山龙虎避，</l><l>谢天却被恶牛餐。</l> <lb ed="ZW" n="0439a13"/><l>王宫太子归冥路，</l><l>且喜怨家離眼前。”</l></lg> <lb ed="ZW" n="0439a14"/><p xml:id="pZW12p0439a1401">尔时两宫夫人生谋害心，具表文，向<name role="" type="person">淸凉山</name>奏 <lb ed="ZW" n="0439a15"/>帝，普满夫人，近生一怪儿：</p> <lb ed="ZW" n="0439a16"/><lg type="regular" xml:id="lgZW12p0439a1601"><l>“梓<anchor xml:id="nkr_note_orig_0439001" n="0439001"/>童具表向淸凉，</l><l>端奏山中见帝皇。</l> <lb ed="ZW" n="0439a17"/><l>普满宫中生怪儿，</l><l>特将此事报君王。”</l></lg> <lb ed="ZW" n="0439a18"/><p xml:id="pZW12p0439a1801">君王闻知大怒，遂遣使臣，领旨回宫。将普满 <lb ed="ZW" n="0439a19"/>夫人剪发齐眉，罚在磨房推磨。令人兼（监）管， <lb ed="ZW" n="0439a20"/>日夜不停。身形瘦枯，泪落千行。然而思念我儿， <lb ed="ZW" n="0439a21"/>不知住在何处。在磨房劳役中，长歎一辞，有诗为 <lb ed="ZW" n="0439a22"/>证。曰：</p> <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0440a" n="0440a"/> <lb ed="ZW" n="0440a01"/><lg type="regular" xml:id="lgZW12p0440a0101"><l>“忆儿不觉打初更，</l><l>烦恼悽惶雨泪倾。</l> <lb ed="ZW" n="0440a02"/><l>用死猫儿换太子，</l><l>淸凉转奏主人惊。</l> <lb ed="ZW" n="0440a03"/><l>今朝罚我常推磨，</l><l>又被宫人来喝骂。</l> <lb ed="ZW" n="0440a04"/><l>可惜容姿正少年，</l><l>万般苦事如何话。</l> <lb ed="ZW" n="0440a05"/><l>三更夜半生役劳，</l><l>日午炎天难过夏。</l> <lb ed="ZW" n="0440a06"/><l>前世恶因实难逃，</l><l>今来教我如何话。</l> <lb ed="ZW" n="0440a07"/><l>二人嫉妒奏君王，</l><l>打我终朝遭打骂。</l> <lb ed="ZW" n="0440a08"/><l>磨面推轮多辛苦，</l><l>告天天远如何话。</l> <lb ed="ZW" n="0440a09"/><l>空中万象作证明，</l><l>日月轮迴常照耀。</l> <lb ed="ZW" n="0440a10"/><l>只愿我儿性命存，</l><l>恶人自有恶人报。”</l></lg> <lb ed="ZW" n="0440a11"/><p xml:id="pZW12p0440a1101">君王在<name role="" type="person">淸凉山</name>躲灾避暑回朝，有臣奏曰：“恶 <lb ed="ZW" n="0440a12"/>性母牛生下一犊。毛分九色，头似金妆，蹄如银 <lb ed="ZW" n="0440a13"/>裹<anchor xml:id="nkr_note_orig_0440001" n="0440001"/>，世间稀有。君王闻已，龙颜大喜。宣臣引牛 <lb ed="ZW" n="0440a14"/>儿入宫。只见头似金妆，蹄如银裹，毛分九色，霞 <lb ed="ZW" n="0440a15"/>彩灿烂。两宫妃嫔，莫不嗟歎。陛殿之时，引牛儿 <lb ed="ZW" n="0440a16"/>上殿，御驾欢喜，有诗为证。曰；</p> <lb ed="ZW" n="0440a17"/><lg type="regular" xml:id="lgZW12p0440a1701"><l>“牛生犊子实堪观，</l><l>又比麒麟勝万端。</l> <lb ed="ZW" n="0440a18"/><l>九色毛翔如彩画，</l><l>灿烂花点似星攒。</l> <lb ed="ZW" n="0440a19"/><l>四蹄美丽如银裹，</l><l>两眼精光映日团。</l> <lb ed="ZW" n="0440a20"/><l>挂面金牌封大将，</l><l>随朝导引在金銮<anchor xml:id="nkr_note_orig_0440002" n="0440002"/>。”</l></lg> <lb ed="ZW" n="0440a21"/><p xml:id="pZW12p0440a2101">大王敕赐牛儿金牌一面，带于颈上，自在快 <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0441a" n="0441a"/> <lb ed="ZW" n="0441a01"/>乐，封为引驾将军。忽然想母，不知安在何处？孝 <lb ed="ZW" n="0441a02"/>心感动夜神将，引牛儿直至磨房中。见其慈母，时 <lb ed="ZW" n="0441a03"/>正推磨，受大苦恼，面黄肌瘦。忽然子母相见，暗 <lb ed="ZW" n="0441a04"/>哭一场，不敢放声。</p> <lb ed="ZW" n="0441a05"/><p xml:id="pZW12p0441a0501">牛儿替母拽磨，勇力甚大，走如旋风。倘然磨 <lb ed="ZW" n="0441a06"/>了停歇中间，子母恩情，告诉不尽。</p> <lb ed="ZW" n="0441a07"/><p xml:id="pZW12p0441a0701">母问牛儿：“你岂得知我是母亲？”</p> <lb ed="ZW" n="0441a08"/><p xml:id="pZW12p0441a0801">牛儿答曰：“慈母生下儿时，被殊勝、净德二 <lb ed="ZW" n="0441a09"/>夫人令产婆将死猫儿换却我身，送在宫内，种种遭 <lb ed="ZW" n="0441a10"/>刑。命不合死，送于恶母牛，吞入腹中。然後生下 <lb ed="ZW" n="0441a11"/>我来，作此牛身。近蒙大王见我异相，还是父子因 <lb ed="ZW" n="0441a12"/>缘，封我大将军，朝朝引驾，受诸快乐。岂知慈 <lb ed="ZW" n="0441a13"/>母<anchor xml:id="nkr_note_orig_0441001" n="0441001"/>磨房中，受如是苦楚。”</p> <lb ed="ZW" n="0441a14"/><p xml:id="pZW12p0441a1401">时至五更钟响，母语牛儿：“我子暂且还宫。”</p> <lb ed="ZW" n="0441a15"/><p xml:id="pZW12p0441a1501">其後牛儿不忘子母恩情，夜夜暗行，替母曳 <lb ed="ZW" n="0441a16"/>磨。忽一日被宫人透得消息，忙报二宫夫人曰： <lb ed="ZW" n="0441a17"/>“牛儿认得普满夫人是他母亲，夜间替母曳磨。”</p> <lb ed="ZW" n="0441a18"/><p xml:id="pZW12p0441a1801">二夫人听得，心生巧计：“要害牛儿性命，除 <lb ed="ZW" n="0441a19"/>是讨他心肝法最妙。”即时二夫人转买医官，双双 <lb ed="ZW" n="0441a20"/>诈病假奏。君王宣召医官，至于宫中看病。其医官 <lb ed="ZW" n="0441a21"/>假作诗一首，曰：</p> <lb ed="ZW" n="0441a22"/><lg type="regular" xml:id="lgZW12p0441a2201"><l>“脉脉惊惶在手间，</l><l>寻思夫人病多般。</l> <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0442a" n="0442a"/> <lb ed="ZW" n="0442a01"/><l>早朝似火浑身热，</l><l>晚得如水<anchor xml:id="nkr_note_add_0442a0101" n="0442a0101"/><anchor xml:id="beg0442a0101" n="0442a0101"/>遍<anchor xml:id="end0442a0101"/>体寒。</l> <lb ed="ZW" n="0442a02"/><l>一穴太阳上下滚，</l><l>通身五脏似刀剜。</l> <lb ed="ZW" n="0442a03"/><l>千般妙药难痊可，</l><l>除是牛儿心肺肝。”</l></lg> <lb ed="ZW" n="0442a04"/><p xml:id="pZW12p0442a0401">大王闻奏，心生不悦。文武大臣奏曰：“二位 <lb ed="ZW" n="0442a05"/>夫人病势沉重。不可爱惜牛儿，误了性命。”</p> <lb ed="ZW" n="0442a06"/><p xml:id="pZW12p0442a0601">大王闻奏，心生烦恼，眼中落泪，难捨牛儿性 <lb ed="ZW" n="0442a07"/>命。俯案嗟歎，半晌不已。即宣屠户入内，敕令牵 <lb ed="ZW" n="0442a08"/>牛儿，归家宰杀。取其心肝，付送医官，调治药 <lb ed="ZW" n="0442a09"/>饵，与夫人治病。</p> <lb ed="ZW" n="0442a10"/><p xml:id="pZW12p0442a1001">其屠户牵牛儿归家，毛分九色，足如银裹，世 <lb ed="ZW" n="0442a11"/>间稀见，心中爱惜。延至夜深，不免将牛儿欲杀。 <lb ed="ZW" n="0442a12"/>其牛儿双足叩地，口作人言：“屠官！屠官！你休 <lb ed="ZW" n="0442a13"/>杀我。望慈悲救我一命。我是皇宫太子，母是普满 <lb ed="ZW" n="0442a14"/>夫人。被二宫夫人转买产婆，将猫儿换却，送在恶 <lb ed="ZW" n="0442a15"/>母牛，吞入肚中，然後生下我来。如今又被她<anchor xml:id="nkr_note_orig_0442001" n="0442001"/>害 <lb ed="ZW" n="0442a16"/>我性命，我母现在磨房，推曳受苦。你若救我性 <lb ed="ZW" n="0442a17"/>命，异日不忘报其深恩。”</p> <lb ed="ZW" n="0442a18"/><p xml:id="pZW12p0442a1801">屠户闻之，不觉悽惶，眼中下泪。嘱言：“放 <lb ed="ZW" n="0442a19"/>心！放心！愿救汝命。”即将看家大犬，取其心肝， <lb ed="ZW" n="0442a20"/>送于宫内。</p> <lb ed="ZW" n="0442a21"/><p xml:id="pZW12p0442a2101">大王见已，放声大哭。各宫妃嫔，俱各烦恼。 <lb ed="ZW" n="0442a22"/>吩咐医官，假成妙药。二宫夫人服之，即时痊可。</p> <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0443a" n="0443a"/> <lb ed="ZW" n="0443a01"/><p xml:id="pZW12p0443a0101">屠户回家，至晚与牛儿相议：“这事不中，且 <lb ed="ZW" n="0443a02"/>须提防。宫中倘要汝皮毛，如何回答？送你出城， <lb ed="ZW" n="0443a03"/>向东有一山川。其中有路，向东而去。”</p> <lb ed="ZW" n="0443a04"/><p xml:id="pZW12p0443a0401">牛儿辞别屠户，泪落千行。告曰：“我之性命， <lb ed="ZW" n="0443a05"/>凭汝救了。只有慈母，磨房中受苦。我若一日得运 <lb ed="ZW" n="0443a06"/>之时，来救慈母，报你之恩。”</p> <lb ed="ZW" n="0443a07"/><p xml:id="pZW12p0443a0701">相别已毕，牛儿得命在路中。想起从前一事， <lb ed="ZW" n="0443a08"/>泪落纷纷，惆怅不已。忽作一偈，曰：</p> <lb ed="ZW" n="0443a09"/><lg type="regular" xml:id="lgZW12p0443a0901"><l>“今朝得命在途中，</l><l>抆泪悲伤滴下胸。</l> <lb ed="ZW" n="0443a10"/><l>前世冤家难躲避，</l><l>此生之内却相逢。</l> <lb ed="ZW" n="0443a11"/><l>夫人害我千般苦，</l><l>牛母吞来在肚中。</l> <lb ed="ZW" n="0443a12"/><l>一日运登尊贵位，</l><l>公然报德万千重。”</l></lg> <lb ed="ZW" n="0443a13"/><p xml:id="pZW12p0443a1301">尔时金牛儿行行走走，饥吃嫩草，渴饮淸流， <lb ed="ZW" n="0443a14"/>千山万水，崎岖险路，独行独步，受了多少惊怖。 <lb ed="ZW" n="0443a15"/>路逢一老人，指示牛儿：“路通高丽地面，我与你 <lb ed="ZW" n="0443a16"/>同行做伴。”牛儿欢喜，随老人东游。忽至高丽国 <lb ed="ZW" n="0443a17"/>城，老人嘱曰：“须过城中，勿得惊怖。”到于城 <lb ed="ZW" n="0443a18"/>中，人丛纷纷，闹市喧喧。忽见从空飘下一帖来， <lb ed="ZW" n="0443a19"/>正落在牛儿身上。上写四句。老人看曰：</p> <lb ed="ZW" n="0443a20"/><lg type="regular" xml:id="lgZW12p0443a2001"><l>“东君鼓动劫前春，</l><l>廣大由来各有因。</l> <lb ed="ZW" n="0443a21"/><l>高丽国中招驸马，</l><l>金牛时下必成亲。”</l></lg> <lb ed="ZW" n="0443a22"/><p xml:id="pZW12p0443a2201">看罢前行，有一高楼。绝妙公主在上招驸马。 <lb ed="ZW" n="0443a23"/>看见楼下一老人引妙花牛儿过，公主不觉抛下绣 <lb ed="ZW" n="0443a24"/>球，正中牛儿身上。是时左右侍人，遂将牛儿分 <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0444a" n="0444a"/> <lb ed="ZW" n="0444a01"/>付。公主欢喜，同入宫中，谒见父王。王大怒曰： <lb ed="ZW" n="0444a02"/>“何将畜类，配属公主，玷辱皇家？”令其左右，壞 <lb ed="ZW" n="0444a03"/>了金牛。</p> <lb ed="ZW" n="0444a04"/><p xml:id="pZW12p0444a0401">公主听已，直至殿上，奏父王曰：“休杀牛儿， <lb ed="ZW" n="0444a05"/>是我前世因缘，非但今生。愿纳牛儿为驸马。”公 <lb ed="ZW" n="0444a06"/>主随对父王吟诗一首，曰：</p> <lb ed="ZW" n="0444a07"/><lg type="regular" xml:id="lgZW12p0444a0701"><l>“莫谓披毛带四蹄，</l><l>休言牛儿醜容仪。</l> <lb ed="ZW" n="0444a08"/><l>男儿貌好非为贵，</l><l>女子娇姿未足奇。</l> <lb ed="ZW" n="0444a09"/><l>莫道牛儿招畜类，</l><l>何须直待嫁金枝。</l> <lb ed="ZW" n="0444a10"/><l>因缘既就难相捨，</l><l>愿免金牛我向之。”</l></lg> <lb ed="ZW" n="0444a11"/><p xml:id="pZW12p0444a1101">尔时高丽国王不忍，急令左右将牛儿引出朝门 <lb ed="ZW" n="0444a12"/>外，休教辱累皇家。即时公主随牛儿出东门外，双 <lb ed="ZW" n="0444a13"/>双共语，两两同行，自在逍遥。又至深山荒野，饥 <lb ed="ZW" n="0444a14"/>餐野果，渴饮淸流。</p> <lb ed="ZW" n="0444a15"/><p xml:id="pZW12p0444a1501">前逢一位仙人，巍巍荡荡。头戴逍遥冠，腰跨 <lb ed="ZW" n="0444a16"/>葫芦巾，手执一条龙头拄杖。拦道问曰：“从何 <lb ed="ZW" n="0444a17"/>而来？”</p> <lb ed="ZW" n="0444a18"/><p xml:id="pZW12p0444a1801">公主向前礼拜仙人，说起从前一事。仙人看牛 <lb ed="ZW" n="0444a19"/>儿罕有非凡，便向葫芦内取一颗仙果，亦名灵丹妙 <lb ed="ZW" n="0444a20"/>药，赐予牛儿。牛儿<anchor xml:id="nkr_note_orig_0444001" n="0444001"/>正饥，连忙吞入肚中。仙人 <lb ed="ZW" n="0444a21"/>见牛儿吞了仙果，付牛儿一偈，曰：</p> <lb ed="ZW" n="0444a22"/><lg type="regular" xml:id="lgZW12p0444a2201"><l>“灵妙果子号金丹，</l><l>王母仙桃得者难。</l> <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0445a" n="0445a"/> <lb ed="ZW" n="0445a01"/><l>有福牛儿吞却了，</l><l>教君时下改容颜。”</l></lg> <lb ed="ZW" n="0445a02"/><p xml:id="pZW12p0445a0201">尔时牛儿吞了仙果，中间四肢五脏一体快乐。 <lb ed="ZW" n="0445a03"/>忽时睏倦，卧了一回。皮毛戴角，脱落在地，现出 <lb ed="ZW" n="0445a04"/>本身，具太子相。公主大喜。夫妻二人随仙人去， <lb ed="ZW" n="0445a05"/>如雾露中行，别是一境。路通金轮王国界，其仙人 <lb ed="ZW" n="0445a06"/>化道祥雲而不见。</p> <lb ed="ZW" n="0445a07"/><p xml:id="pZW12p0445a0701">太子共妻，前至一山林，名栴檀林。只见林峦 <lb ed="ZW" n="0445a08"/>秀丽，花果叠垂。二人相议，此个勝所，宜好修 <lb ed="ZW" n="0445a09"/>行。遂结草庵，锻炼身形，息心养道。功成行满， <lb ed="ZW" n="0445a10"/>天赐洪福。</p> <lb ed="ZW" n="0445a11"/><p xml:id="pZW12p0445a1101">化去仙人，即向金轮王宫中，托梦曰：“王今 <lb ed="ZW" n="0445a12"/>年老，亦无太子，时当退位。现有圣人，在栴檀林 <lb ed="ZW" n="0445a13"/>内，结草为庵，办道日久。福气巍巍，堪当嗣位。”</p> <lb ed="ZW" n="0445a14"/><p xml:id="pZW12p0445a1401">轮王问曰：“汝是何界仙人？”</p> <lb ed="ZW" n="0445a15"/><p xml:id="pZW12p0445a1501">答曰：“吾乃天帝释也，故来助汝。”</p> <lb ed="ZW" n="0445a16"/><p xml:id="pZW12p0445a1601">轮王梦惺，设起早朝，宣召公卿。圆梦已毕， <lb ed="ZW" n="0445a17"/>安排卤簿大驾，迎请圣人。七宝四兵，直至栴檀林 <lb ed="ZW" n="0445a18"/>茅庵中。见二圣人，堂堂金相，姿姿玉容。拜请二 <lb ed="ZW" n="0445a19"/>位圣人，上此金车宝辇，幢幡满路，宝盖遮天，香 <lb ed="ZW" n="0445a20"/>花佈地，全街伎乐，喧动天地，迎上金銮<anchor xml:id="nkr_note_orig_0445001" n="0445001"/>，登了 <lb ed="ZW" n="0445a21"/>宝祚，为金轮王。七宝仍存，昭示天下，兴崇十 <lb ed="ZW" n="0445a22"/>善，调理庶民，自然风调雨顺，国泰民安。</p> <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0446a" n="0446a"/> <lb ed="ZW" n="0446a01"/><p xml:id="pZW12p0446a0101">忽然痛想母亲普满夫人，现在磨房受苦，朕何 <lb ed="ZW" n="0446a02"/>安在？遂整军马，離了金国，西过高丽，寻爷救 <lb ed="ZW" n="0446a03"/>母。沿路上雲淡淡，水潺潺，军行野陉；雾漫漫， <lb ed="ZW" n="0446a04"/>风飒飒，马度山岗。行了多时，迄至波利国。参见 <lb ed="ZW" n="0446a05"/>父王已竟。父子恩情，告诉无穷。“儿子今朝，故 <lb ed="ZW" n="0446a06"/>来投爷救母。圣上洪慈，愿垂赦宥。”</p> <lb ed="ZW" n="0446a07"/><p xml:id="pZW12p0446a0701">即时父王，见说已罢，痛苦难言。救出普满夫 <lb ed="ZW" n="0446a08"/>人，宣至殿上。形体憔悴，头似乱蓬，面黄肌瘦， <lb ed="ZW" n="0446a09"/>两目昏眸。太子见已，手扶慈母，放声大哭，哽噎 <lb ed="ZW" n="0446a10"/>悲泣。即时焚香，望空祷告：“若子有福，致此忠 <lb ed="ZW" n="0446a11"/>孝报母之恩，显其灵应。”即将舌尖，舔开两目， <lb ed="ZW" n="0446a12"/>豁然洞开，光明如旧。与慈母沐浴梳发，更衣冠 <lb ed="ZW" n="0446a13"/>带，安在正宫。遂将殊勝、净德二夫人，幷产婆、 <lb ed="ZW" n="0446a14"/>医官等，下在牢狱中，治其重罪。</p> <lb ed="ZW" n="0446a15"/><p xml:id="pZW12p0446a1501">太子奏父王曰：“为大国之君，母今既在团圆， <lb ed="ZW" n="0446a16"/>只可同欢饮宴，共享国封，愿恕宽免。”</p> <lb ed="ZW" n="0446a17"/><p xml:id="pZW12p0446a1701">父王听奏，龙颜悲喜，怒作笑言：“朕放赦书， <lb ed="ZW" n="0446a18"/>昭示天下。二宫夫人、医官、产婆、合国罪人，咸 <lb ed="ZW" n="0446a19"/>赦宥之。”宣出屠户，封为大臣。即时河淸海晏， <lb ed="ZW" n="0446a20"/>道泰民安。</p> <lb ed="ZW" n="0446a21"/><p xml:id="pZW12p0446a2101">一日太子奏曰：“唯愿父王，龙图永固，大振 <lb ed="ZW" n="0446a22"/>邻邦。子今侍普满慈母，还去金国送老去也。”即 <lb ed="ZW" n="0446a23"/>时太子，拜别父王，幷二夫人，又辞公卿百官，将 <lb ed="ZW" n="0446a24"/>慈母付载宝辇，行行直造本国，陛金轮之位。即将 <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0447a" n="0447a"/> <lb ed="ZW" n="0447a01"/>普满夫人，封为国母，安在养老宫中，受诸快乐。</p> <lb ed="ZW" n="0447a02"/><p xml:id="pZW12p0447a0201">一日金轮王自歎光阴弗久，四大非坚。辞别公 <lb ed="ZW" n="0447a03"/>卿，就龙床上坐化。时国母闻知，歎言：“子今辞 <lb ed="ZW" n="0447a04"/>世，我何安在？”嘱罢宫娥已，就宫中亦坐化而逝。</p> <lb ed="ZW" n="0447a05"/> <lb ed="ZW" n="0447a06"/><p xml:id="pZW12p0447a0601">〔译文完〕</p> <lb ed="ZW" n="0447a07"/> <lb ed="ZW" n="0447a08"/><p xml:id="pZW12p0447a0801">《金犊太子》虽经後代加工渲染，成为讲唱文学，形式 <lb ed="ZW" n="0447a09"/>与<persName>佛</persName>经不类。但因故事完整，其情节可補充敦煌遗书《孝 <lb ed="ZW" n="0447a10"/>顺子》残卷的缺失部份。大体如下：</p> <lb ed="ZW" n="0447a11"/><p xml:id="pZW12p0447a1101">（一）故事的前半部份，亦即矛盾最初怎样产生。</p> <lb ed="ZW" n="0447a12"/><p xml:id="pZW12p0447a1201">1.波利国王有三个夫人，<persName>如来</persName>投胎在第三夫人腹中。</p> <lb ed="ZW" n="0447a13"/><p xml:id="pZW12p0447a1301">2.国王因噩梦拟往<name role="" type="person">淸凉山</name>避暑。</p> <lb ed="ZW" n="0447a14"/><p xml:id="pZW12p0447a1401">3.国王临行问三个夫人：回宫之日，以甚么接驾。二 <lb ed="ZW" n="0447a15"/>位夫人所答皆不称意。第三夫人回答以儿子迎接。国王大 <lb ed="ZW" n="0447a16"/>喜，允诺如生太子，立第三夫人为正宫。</p> <lb ed="ZW" n="0447a17"/><p xml:id="pZW12p0447a1701">4.第三夫人临盆，二夫人买通产婆，以猫儿换太子。</p> <lb ed="ZW" n="0447a18"/><p xml:id="pZW12p0447a1801">5.二夫人用种种办法谋害太子，没有成功，便将太子 <lb ed="ZW" n="0447a19"/>送入牛栏。</p> <lb ed="ZW" n="0447a20"/><p xml:id="pZW12p0447a2001">以下故事接俄藏敦煌遗书。</p> <lb ed="ZW" n="0447a21"/><p xml:id="pZW12p0447a2101">（二）俄藏残片与国图残卷的中间部份，亦即两位夫人 <lb ed="ZW" n="0447a22"/>何以发现牛犊是太子所变，怎样设计杀害牛犊等。</p> <lb ed="ZW" n="0447a23"/><p xml:id="pZW12p0447a2301">1.国王十分喜欢牛犊，赐金牌，封将军。</p> <lb ed="ZW" n="0447a24"/><p xml:id="pZW12p0447a2401">2.牛犊夜探磨房，母子相见。牛犊助母拽磨。</p> <lb ed="ZW" n="0447a25"/><p xml:id="pZW12p0447a2501">3.此事被二位夫人得知，诈病假奏，要以牛犊心肝 <lb ed="ZW" n="0447a26"/>为药。</p> <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0448a" n="0448a"/> <lb ed="ZW" n="0448a01"/><p xml:id="pZW12p0448a0101">故事以下接北图敦煌遗书北敦04264号。</p> <lb ed="ZW" n="0448a02"/><p xml:id="pZW12p0448a0201">应该指出，在敦煌遗书《孝顺子》中，牛犊到<name role="" type="person">舍婆提</name> <lb ed="ZW" n="0448a03"/>国，得娶公主。而在《金犊太子》中，将<name role="" type="person">舍婆提</name>国改为高 <lb ed="ZW" n="0448a04"/>丽国，这说明这个故事在高丽国有了新的发展。有关这个 <lb ed="ZW" n="0448a05"/>故事在朝鲜半岛的流传情况及其影响，可以参见田中优子 <lb ed="ZW" n="0448a06"/>的《东亚之<persName>佛</persName>教文学》<anchor xml:id="nkr_note_orig_0448001" n="0448001"/>，此不赘述。</p></cb:div> <lb ed="ZW" n="0448a07"/> <lb ed="ZW" n="0448a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">五、小结</cb:mulu><head>五、小结</head> <lb ed="ZW" n="0448a09"/> <lb ed="ZW" n="0448a10"/><p xml:id="pZW12p0448a1001">“狸猫换太子”这一脍炙人口的故事，因传统评书《三 <lb ed="ZW" n="0448a11"/>侠五義》而廣为人们所知。这个故事以北<name role="" type="person">宋仁宗</name>的身世为 <lb ed="ZW" n="0448a12"/>背景，描写了宫廷内部的争宠鬥争，从而歌颂了寇珠、余 <lb ed="ZW" n="0448a13"/>忠等人正直、善良、勇于牺牲的精神；塑造了不畏强权， <lb ed="ZW" n="0448a14"/>機智判案的淸官包公的形象；鞭笞了刘娘娘、郭槐等人的 <lb ed="ZW" n="0448a15"/>卑劣行为。</p> <lb ed="ZW" n="0448a16"/><p xml:id="pZW12p0448a1601">李小荣先生在研究中，已将俄藏残片与《三侠五義》 <lb ed="ZW" n="0448a17"/>中的“狸猫换太子”故事进行了详尽的比较研究，指出两 <lb ed="ZW" n="0448a18"/>者在内容上有惊人的相似之处，两则故事之间有著继承关 <lb ed="ZW" n="0448a19"/>系。进而将这一故事的原型，追溯到出现得更早的《大阿 <lb ed="ZW" n="0448a20"/>育王经》中的“猪子换王子”。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0448002" n="0448002"/>如上录文可知， <lb ed="ZW" n="0448a21"/>Дх2142号与Дх3815号中幷没有明确的“狸猫换太子” <lb ed="ZW" n="0448a22"/>过程，但李小荣以其敏锐的透视力发现这一研究线索，是 <lb ed="ZW" n="0448a23"/>値得称道的。韩国印本《金犊太子》，证实了李小荣先生的 <lb ed="ZW" n="0448a24"/>研究成果。</p> <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0449a" n="0449a"/> <lb ed="ZW" n="0449a01"/><p xml:id="pZW12p0449a0101">《三侠五義》之“狸猫换太子”，还有一个细节：谓包 <lb ed="ZW" n="0449a02"/>拯陈州放粮回京途中，得知狸猫换太子真相，为防走漏消 <lb ed="ZW" n="0449a03"/>息，与李妃权且认为母子，送入开封家中。李妃因终日思 <lb ed="ZW" n="0449a04"/>儿哭泣，双目早已失明。包夫人用家藏至宝阴阳古今盆叩 <lb ed="ZW" n="0449a05"/>求天露，李妃以天露洗目，得以复明。《三侠五義》第十六 <lb ed="ZW" n="0449a06"/>回“学士怀忠假言认母，夫人尽孝祈露医睛”，讲的就是这 <lb ed="ZW" n="0449a07"/>一段故事。</p> <lb ed="ZW" n="0449a08"/><p xml:id="pZW12p0449a0801">敦煌遗书《孝顺子》中，没有第三夫人失明复聪的叙 <lb ed="ZW" n="0449a09"/>述。但在韩国《金犊太子》中，却有相似的情节：</p> <lb ed="ZW" n="0449a10"/> <lb ed="ZW" n="0449a11"/><p xml:id="pZW12p0449a1101">即时父王，见说已罢，痛苦难言。救出普满夫 <lb ed="ZW" n="0449a12"/>人，宣至殿上。形体憔悴，头似乱蓬，面黄肌瘦， <lb ed="ZW" n="0449a13"/>两目昏眸。太子见已，手扶慈母，放声大哭，哽噎 <lb ed="ZW" n="0449a14"/>悲泣。即时焚香，望空祷告：“若子有福，致此忠 <lb ed="ZW" n="0449a15"/>孝报母之恩，显其灵应。”即将舌尖，舔开两目， <lb ed="ZW" n="0449a16"/>豁然洞开，光明如旧。</p> <lb ed="ZW" n="0449a17"/> <lb ed="ZW" n="0449a18"/><p xml:id="pZW12p0449a1801">与《三侠五義》比较，两者虽均为失明复聪，其治疗 <lb ed="ZW" n="0449a19"/>方式却略有不同。在《三侠五義》中，是包夫人求来天露， <lb ed="ZW" n="0449a20"/>李妃自己蘸露洗目；在《金犊太子》中，则是太子以舌尖 <lb ed="ZW" n="0449a21"/>“舔开两目，豁然洞开，光明如旧”。这一情节的原型，到 <lb ed="ZW" n="0449a22"/>底怎样呢？</p> <lb ed="ZW" n="0449a23"/><p xml:id="pZW12p0449a2301">我认为，敦煌变文《舜子变》中的舜子故事，大槪是 <lb ed="ZW" n="0449a24"/>这一情节的原型：</p> <lb ed="ZW" n="0449a25"/> <lb ed="ZW" n="0449a26"/><p xml:id="pZW12p0449a2601">叟谓曰：“君是何贤人，数见饶益？”舜曰： <pb ed="ZW" xml:id="ZW12.0101.0450a" n="0450a"/> <lb ed="ZW" n="0450a01"/>“见翁年老，故以相饶。”叟耳识其声音，曰：“此 <lb ed="ZW" n="0450a02"/>正似吾舜子声乎！”舜曰：“是也。”便即前抱父头， <lb ed="ZW" n="0450a03"/>失声大哭。舜子拭其父泪，与舌舔之，两目即明。 <lb ed="ZW" n="0450a04"/>母亦聪慧，弟复能言。市人见之，无不悲歎。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0450001" n="0450001"/></p> <lb ed="ZW" n="0450a05"/> <lb ed="ZW" n="0450a06"/><p xml:id="pZW12p0450a0601">类似描述，又见敦煌遗书《孝子传》<anchor xml:id="nkr_note_orig_0450002" n="0450002"/>。而西晋译出 <lb ed="ZW" n="0450a07"/>的<persName>佛</persName>典中，也有睒子奉盲父母入山，睒子被人误杀，死而 <lb ed="ZW" n="0450a08"/>复生，父母盲目皆明的故事。</p> <lb ed="ZW" n="0450a09"/><p xml:id="pZW12p0450a0901">从舜子故事以下，这一情节究竟怎样演变？《三侠五 <lb ed="ZW" n="0450a10"/>義》与《金犊太子》，究竟谁影响谁？也是一个颇有兴味的 <lb ed="ZW" n="0450a11"/>问题。</p> <lb ed="ZW" n="0450a12"/><p xml:id="pZW12p0450a1201">比较《孝顺子》与《金犊太子》两个文本，値得研究 <lb ed="ZW" n="0450a13"/>的地方非常多。这裡既涉及<persName>佛</persName>教对中国文学的影响，又涉 <lb ed="ZW" n="0450a14"/>及中朝文化的交流，还涉及变文、小说等体裁的研究。本 <lb ed="ZW" n="0450a15"/>文限于篇幅，仅介绍有关资料，以供有兴趣的读者作进一 <lb ed="ZW" n="0450a16"/>步的探讨。</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0442a0101" to="#end0442a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">遍</lem><rdg wit="#wit.orig">偏</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="zangwai-notes"> <head>方廣锠 挍注</head> <p> <note n="0421001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0421001">北敦04264号为该残卷的新编号。原编号为玉64号，缩微胶卷号为北8300号。</note> <note n="0422001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0422001">“臣曰”，底本残，據文意補。</note> <note n="0422002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0422002">“愍”，底本作“忘”，據文意改。</note> <note n="0422003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0422003">“金”，底本作“今”，據文意改。下同，不另出註。</note> <note n="0422004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0422004">“肝”，底本无，據文意補。</note> <note n="0422005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0422005">“裹”，底本作“果”，據文意改。下同，不另出註。</note> <note n="0423001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0423001">“忙”，底本作“芒”，據文意改。</note> <note n="0423002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0423002">“王”，底本作“主”，據文意改。</note> <note n="0423003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0423003">“身”，底本无，據文意補。</note> <note n="0423004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0423004">“狗”，底本作“苟”，據文意改。下同，不另出註。</note> <note n="0424001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0424001">“黄门”，底本无，应涉重文号漏，據文意補。</note> <note n="0424002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0424002">“晕”，底本作“运”，據文意改。</note> <note n="0424003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0424003">“瘥”，底本作“差”，據文意改。</note> <note n="0424004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0424004">“德”，底本作“得”，據文意改。</note> <note n="0424005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0424005">“留一脚迹”，底本无，據文意補。</note> <note n="0425001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0425001">“投”，底本作“头”，據文意改。</note> <note n="0425002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0425002">“无”，底本作“无无”，據文意删。</note> <note n="0425003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0425003">“尙”，底本作“上”，據文意改。</note> <note n="0425004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0425004">“形”，底本作“形狼”，據文意删。</note> <note n="0425005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0425005">“已”，底本作“以”，據文意改。下同，不另出註。</note> <note n="0426001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0426001">“嫁”，底本作“稼”，據文意改。</note> <note n="0426002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0426002">“闻”，底本无，據文意補。</note> <note n="0426003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0426003">“靑”，底本作“淸”，據文意改。</note> <note n="0427001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0427001">“径”，底本作“径”，據文意改。</note> <note n="0427002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0427002">“旬”，底本作“信”，據文意改。</note> <note n="0427003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0427003">“抚”，底本作“无”，據文意改。</note> <note n="0427004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0427004">“拱”，底本作“洪”，據文意改。</note> <note n="0427005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0427005">“提”，底本无，據文意補。</note> <note n="0428001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0428001">“夫”，底本无，據文意補。</note> <note n="0428002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0428002">“翻”，底本作“幡”，據文意改。</note> <note n="0428003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0428003">“地”，底本作“帝”，據文意改。</note> <note n="0428004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0428004">“去”，底本无，據文意補。</note> <note n="0428005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0428005">“痛”，底本作“诵”，據文意改。</note> <note n="0428006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0428006">“提”，底本无，據文意補。</note> <note n="0429001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0429001">“如”，疑衍。</note> <note n="0429002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0429002">“厢”，底本作“相”，據文意改。下同，不另出註。</note> <note n="0429003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0429003">“接腕”，底本作“腕接”，據文意改。</note> <note n="0429004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0429004">此处文意不通，疑有错谬。</note> <note n="0430001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0430001">“何”，底本无，據文意補。</note> <note n="0430002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0430002">“头”，底本作“<g ref="#CB34656">󸝠</g>”，暂录为“头”。下同，不另出註。</note> <note n="0430003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0430003">“锋”，底本作“峰”，據文意改。</note> <note n="0431001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0431001">“干”，底本作“忏”，據文意改。</note> <note n="0431002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0431002">“调”，底本作“朝”，據文意改。</note> <note n="0433001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0433001">参见《俄藏敦煌汉文写卷叙录》下册，上海古籍出版社，1999年7月，第481页。</note> <note n="0434001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0434001">“惑”，底本作“或”，據文意改。下同，不另出註。</note> <note n="0434002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0434002">“髡”，底本作“几”，據文意改。</note> <note n="0435001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0435001">“已”，底本作“以”，據文意改。下同，不另出註。</note> <note n="0435002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0435002">“经”，底本作“径”，據文意改。</note> <note n="0435003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0435003">“厂”，底本作“敞”，據下文文意改。</note> <note n="0435004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0435004">“金”，底本作“今”，據文意改。</note> <note n="0437001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0437001">“果”，底本作“果”，據文意改。下同，不另出註。</note> <note n="0438001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0438001">“她”，底本作“他”，據文意改。</note> <note n="0439001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0439001">“梓”，底本作“子”，據文意改。</note> <note n="0440001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0440001">“裹”，底本作“果”，據文意改。下同，不另出註。</note> <note n="0440002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0440002">“銮”，底本作“鸾”，據文意改。</note> <note n="0441001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0441001">“慈母”，底本无，據文意補。</note> <note n="0442001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0442001">“她”，底本作“他”，據文意改。</note> <note n="0444001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0444001">“牛儿”，底本无，应为涉重文号漏，據文意補。</note> <note n="0445001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0445001">“銮”，底本作“鸾”，據文意改。</note> <note n="0448001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0448001">田中优子：《东アジアの<persName>佛</persName>教文学》，春秋社，1996年，第223页。</note> <note n="0448002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0448002">参见李小荣：《敦煌密教文献论稿》第九章第五节，人民文学出版社，2003年7月。</note> <note n="0450001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0450001">王重民等：《敦煌变文集》，人民文学出版社，1984年8月，第133页～第134页。</note> <note n="0450002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0450002">王重民等：《敦煌变文集》，人民文学出版社，1984年8月，第902页。</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0442a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0442a0101">遍【CB】，偏【藏外】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>